Gebaren van de scheidsrechter in het voetbal uitgelegd

Kijk je voor het eerst naar een voetbalwedstrijd, dan lijken de handgebaren van de scheidsrechter misschien wat vreemd.

Toch zijn ze belangrijk om de spelregels te handhaven. Beslissingen die de scheidsrechter op basis van de regels neemt, zijn definitief en moet je altijd respecteren.

De gebaren zijn er niet alleen voor de spelers, maar ook voor het publiek. Voor voetballers en fans is het dus handig om ze goed te kennen.

Hieronder zetten we ze op een rij.

Hoeveel scheidsrechters zijn er in het voetbal?

Op het veld staat alleen de hoofdscheidsrechter. Twee assistent-scheidsrechters lopen langs de zijlijnen, aan elke kant één, en helpen de scheidsrechter. Daarnaast kunnen er als dat nodig is nog andere wedstrijdofficials zijn:

• De vierde official
• Twee extra assistent-scheidsrechters
• Een reserve-assistent-scheidsrechter.

Elk van deze officials heeft eigen taken, zoals beschreven in de IFAB-regels

Sinds de editie 2018/2019 van de spelregels mogen er ook een videoscheidsrechter (VAR) en een of meer assistent-VAR's (AVAR) zijn. Zij helpen de scheidsrechter met beslissingen op basis van herhalingen.

Al deze officials werken volgens de aanwijzingen van de scheidsrechter. Houden ze zich niet aan de regels of bemoeien ze zich ongepast met het spel, dan kan de scheidsrechter ze van hun taak ontheffen.

Welke gebaren maakt de scheidsrechter?

Hieronder staan de belangrijkste gebaren die een scheidsrechter in een voetbalwedstrijd maakt, en wat ze betekenen.

Doeltrap – De scheidsrechter wijst naar het doelgebied van het verdedigende team.

Directe vrije trap – Steekt één hand omhoog en wijst naar het doel van het verdedigende team.

Indirecte vrije trap – Steekt één arm recht omhoog tot de vrije trap genomen is.

Doorspelen/Voordeel – Loopt naar voren met beide armen naar voren gestrekt en de handpalmen omhoog. Daarmee laat hij de speler met de bal doorspelen.

Strafschop – Wijst naar de stip waar de strafschop genomen wordt.

Hoekschop – Wijst naar de hoekschopboog of de hoekvlag.

Rode kaart en gele kaart – De scheidsrechter houdt de kaart met één hand boven zijn hoofd en kijkt de speler aan die de kaart krijgt.

Overleg – Houdt een vinger bij zijn oor en strekt één arm opzij terwijl hij een beslissing checkt bij de andere officials.

Review – Tekent met zijn handen een tv-scherm in de lucht om de videoscheidsrechter in te schakelen.

Hands – Meestal tikt de scheidsrechter op zijn hand om hands aan te geven.

Welke gebaren maken de assistent-scheidsrechters?

Net als de scheidsrechter gebruiken ook de assistent-scheidsrechters verschillende gebaren, vanaf beide kanten van het veld. Ze hebben allebei een vlag waarmee ze de aandacht trekken. Die vlag moet altijd uitgerold zijn.

De assistenten kunnen ook via een headset met de scheidsrechter praten. De scheidsrechter spreekt vooraf met ze af wanneer ze dat doen in plaats van een gebaar te maken.

Buitenspel – Steekt de vlag boven zijn hoofd om de aandacht van de scheidsrechter te trekken. Met de stand van de vlag geeft hij aan waar op het veld het buitenspel was. Was het in het midden van het veld, dan houdt hij de vlag horizontaal.

Was het buitenspel aan de kant het dichtst bij hem, dan houdt hij de vlag schuin omhoog onder 45 graden. Was het aan de verre kant, dan schuin omlaag.

Overtredingen – De vlag gaat ook omhoog om de aandacht van de scheidsrechter te trekken als een speler een overtreding maakt die de scheidsrechter niet heeft gezien.

Doeltrap – De vlag wordt horizontaal gehouden als de bal over de doellijn gaat.

Spelerswissel – Hoort de assistent-scheidsrechter dat er gewisseld wordt, dan geeft hij dat bij de volgende spelonderbreking aan door beide armen met de vlag omhoog te steken.

Hoekschop – Wijst met de vlag schuin omlaag, onder 45 graden, naar de hoekvlag.

Inworp – Houdt de vlag schuin omhoog naar één kant als de bal over de zijlijn gaat. De vlag wijst de richting aan: het team dat die kant op aanvalt, neemt de inworp.

Doelpunt – De vlag gaat omlaag en de assistent-scheidsrechter loopt terug richting de middenlijn. Twijfelt hij aan het doelpunt, dan blijft hij staan met de vlag omhoog.

Sinds wanneer gebruiken scheidsrechters gebaren?

De handgebaren voor scheidsrechters zijn bedacht door Dr. Ellwood A. Geiges, die begin twintigste eeuw scheidsrechter was.

Een radioverslaggever vroeg hem of de pers niet beter op de hoogte gehouden kon worden van de beslissingen op het veld.

Dr. Geiges overlegde met andere scheidsrechters, en zo ontstonden de handgebaren, zodat 'de mensen op de tribune weten wat er gebeurt' tijdens een wedstrijd.

Het zal je niet verbazen dat geen van de oorspronkelijke gebaren uit de jaren twintig nog wordt gebruikt. Tegenwoordig zijn er andere gebaren om de spelregels toe te passen.

Fluitsignalen van de scheidsrechter

Misschien is het je al opgevallen tijdens een wedstrijd: naast handgebaren gebruikt de scheidsrechter ook zijn fluit, zijn stem en lichaamstaal om de wedstrijd te leiden.

Aan het begin van de wedstrijd en van elke helft geeft de fluit het signaal voor de aftrap. Daarna gebruikt de scheidsrechter de fluit vooral om het spel stil te leggen en te hervatten.

Volgens de FIFA-regels mag de scheidsrechter niet te vaak fluiten, omdat het fluitsignaal dan minder indruk maakt. Fluit hij per ongeluk, dan wordt het spel hervat met een scheidsrechtersbal.

Het staat niet in de IFAB-regels, maar aan het fluitsignaal hoor je vaak wat voor overtreding het was. Een kort fluitsignaal betekent bijvoorbeeld een lichte overtreding, die tot een vrije trap kan leiden.

Een lang fluitsignaal kan wijzen op een zwaardere overtreding, of op een overtreding in het strafschopgebied die een strafschop oplevert.

Veelgestelde vragen

Wat is het gebaar voor een overtreding van vijf seconden?

In de spelregels staat geen overtreding van vijf seconden. Wel kan de scheidsrechter een indirecte vrije trap geven als de keeper de bal in het strafschopgebied langer dan zes seconden vasthoudt.

Hoe wordt buitenspel aangegeven?

De assistent-scheidsrechter geeft buitenspel aan door zijn vlag omhoog te steken. De scheidsrechter geeft dan een indirecte vrije trap aan het verdedigende team.

Welk gebaar hoort bij een wissel?

De assistent-scheidsrechter steekt beide armen met de vlag omhoog als teken voor een wissel. De scheidsrechter laat de wissel dan bij een spelonderbreking doorgaan.

Wat betekent het als de scheidsrechter twee keer fluit?

Twee lange, harde fluitsignalen wijzen op een zware overtreding waarvoor een kaart volgt.

Tot slot

Als je de gebaren van de scheidsrechter kent, kun je een wedstrijd beter volgen. In het begin is het misschien verwarrend, maar na een paar wedstrijden ben je eraan gewend.

Jonge spelers leren de regels van de scheidsrechter meestal al aan het begin van hun voetballeven. Zo verloopt de wedstrijd soepel en kunnen spelers er echt iets van maken.

Jonge voetballers willen vaak het liefst zoveel mogelijk oefenen. De Open Goaaal Football Rebounder helpt ze om in de tuin aan hun vaardigheden te werken als ze niet op het trainingsveld terechtkunnen.

Zo kunnen ze veilig en goed trainen, zonder tijd te verliezen met ballen terughalen en zonder kapotte ramen of vernielde borders.